vào mùa đông năm 1946. Và nó đặc biệt hơn khi chiếc áo đó được Hội Liên
hiệp Quốc dân Việt Nam mang ra đấu giá...
“Một vị lãnh tụ cởi chiếc áo
đang mặc tặng các chiến sĩ, những người dân dốc hết gia sản của mình may
áo tặng binh sĩ. Một đất nước, một dân tộc có người lãnh tụ như thế, có
những người dân như thế có thể đánh thắng bất kỳ kẻ thù nào”. Đấy là
nhận xét của các sử gia nước ngoài về chiếc ao len Bác Hồ trị giá 200
cây vàng hồi năm 1946. Buổi đấu giá lạ kỳ Chiếc ao len màu be, cổ tròn
là món quà của Bác Hồ tặng cho các chiến sĩ vào mùa đông năm 1946. Và nó
đặc biệt hơn khi chiếc áo đó được Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam mang
ra đấu giá chiều ngày 18.12.1946 trong Chương trình "Tuần lễ vàng". Tuy
nhiên, không phải ai cũng biết nhiều về lai lịch cụ Trương Văn Thìn -
người đã bỏ ra đến 3.500 đồng bạc Đông Dương (tương đương gần 200 lượng
vàng) để mua chiếc áo đặc biệt này. Cụ Trương Văn Thìn với chiếc áo của Bác. Chúng tôi đã may mắn được gặp ông
Trương Anh Tuấn – con trai thứ 2 của cụ Thìn - tại ngôi nhà nhỏ ở 39 phố
Thi Sách, Hà Nội. Sinh năm 1914, cụ Trương Văn Thìn ngay từ thuở thiếu
thời đã khá chí thú vào công việc kinh doanh. Với đầu óc khá nhanh nhạy,
chỉ trong một thời gian ngắn, cụ Thìn đã là một trong những người buôn
hạt giống lớn nhất miền Bắc. “Vua hạt giống” là từ chỉ về cụ Thìn thời
bấy giờ. Không chỉ thế, cụ còn sở hữu khá nhiều biệt thự to và đẹp nhất
Hà Nội cùng một cửa hàng bánh ngọt lớn.
Toàn quốc kháng chiến nổ ra, mùa đông năm 1946, theo
sáng kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ủy ban Vận động “Mùa đông binh sĩ”
đã họp để phát động phong trào may áo trấn thủ cho chiến sĩ. Chiều ngày
18.12.1946, tại Nhà hát Lớn thành phố, Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam
tổ chức Chương trình “Tuần lễ vàng". Chủ tịch Hồ Chí Minh và các thành
viên Chính phủ đã đến dự. Tại buổi lễ, Bác Hồ đã cởi chiếc ao len mà
Người được tặng, đang mặc trên người để tặng lại các chiến sĩ. Chiếc áo
sợi pha len mà Hồ Chủ tịch gửi tặng các chiến sĩ đã được Ban Vận động
ủng hộ “Mùa đông binh sĩ” Hà Nội tổ chức đấu giá tại Nhà hát Lớn thành
phố để lấy tiền ủng hộ chiến sĩ nơi mặt trận... Thể lệ cuộc đấu giá cũng
“vô tiền khoáng hậu”: Mỗi người muốn được quyền sở hữu chiếc áo khi trả
giá đều phải nộp tiền vào quỹ, ai trả hơn nữa cũng bỏ tiền vào quỹ dành
mua áo cho chiến sĩ... Cứ như vậy cho đến khi không còn ai trả giá cao
hơn thì người cuối cùng được quyền sở hữu chiếc áo đó. Cụ Thìn là người
may mắn lọt vào vòng giá cuối cùng với số tiền là 3.500 đồng Đông
Dương. Buổi đấu giá kết thúc, từ chiếc ao len đã thu được tổng số tiền
là 4 vạn đồng Đông Dương. Bảo vật thiêng liêng Lúc đó, trong nhà cụ Thìn
chỉ còn 1.000 đồng bạc Đông Dương. Đấu giá thắng mà không đủ tiền nộp
cho Ban Tổ chức để mất món quà vô giá của Bác thì thật đáng tiếc. Không
do dự, cụ đã bán ngôi nhà tại phố Nguyễn Gia Thiều và bảo vợ mình là bà
Dung mang bán hết đồ tư trang (kiềng, xuyến vàng…) để có đủ 3.500 đồng
bạc Đông Dương chuyển cho Ban Tổ chức (bà Dung là con gái cụ Nguyễn Bân –
Tước Thái bảo thái tử, người dạy học cho các Thái tử nhà Nguyễn, hiện
tên vẫn còn trong bảng vàng của hoàng cung Huế).
Chiếc ao len của Bác Hồ là bảo vật
thiêng liêng nên được cụ Thìn hết sức giữ gìn, dù thời cuộc trải qua
nhiều biến động. Sau ngày toàn quốc kháng chiến, gia đình cụ Thìn tản cư
về các tỉnh Hà Nam, Sơn Tây... Trên đường tản cư luôn bị bọn lính đón
đầu khám xét vơ vét của cải, nhưng gia đình vẫn giữ được chiếc áo an
toàn. Có một lần tản cư đến chùa Hương, bị địch bao vây, cụ Thìn bị bắt,
áo quần tiền nong của gia đình bị địch lấy đi tất cả, vậy mà bà Dung
vẫn giữ được tấm ao len vẹn toàn. Một lần khác, trên đường chạy lên La
Khê, Hà Tây (trước đây) gia đình cũng bị địch đón đầu lục soát, thu giữ
nhiều đồ đạc tiền nong, nhưng lạ kỳ chiếc áo vẫn không bị mất. Dù điều
kiện khó khăn đến đâu, chiếc áo này vẫn được bảo quản một cách rất độc
đáo mà chỉ có những người chuyên buôn hạt giống như cụ Thìn mới nghĩ ra
được là dùng hạt tiêu để chống mốc, chống côn trùng và vẫn có mùi thơm. Cuối năm 1949 vì hoàn cảnh khó khăn, gia đình cụ Thìn buộc phải trở về
Hà Nội. Sống trong lòng địch, nhưng chiếc áo Bác Hồ vẫn được cất giấu
cẩn thận. Ở phố Tràng Tiền, bà Dung đã giấu chiếc áo trên gác 2. Khi ở
52 Trần Nhân Tông, địch đến bắt cụ Thìn (do tham gia chống lệnh di cư
vào Nam) và lục soát khắp nhà nhưng chiếc áo Bác Hồ vẫn nguyên vẹn. Ngày
10.9.1969, sau tang lễ Bác Hồ, cụ Thìn quyết định đem chiếc ao len quý
giá hiến tặng cho Bảo tàng Cách mạng Việt Nam. Năm 1995, Bộ Văn hóa đã
trao tặng cho cụ Trương Văn Thìn Huy chương Vì sự nghiệp bảo tồn di sản
văn hóa. Nay cụ đã mất nhưng bức thư cảm ơn gửi cho Đảng, Nhà nước vẫn
nồng nàn một tình cảm thiêng liêng với dân tộc.
Theo D ân Vi ệt
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét